جنوب آمریکا آمریکایی سرمایه گذار اخبار اقتصادی و بازرگانی

جنوب: آمریکا آمریکایی سرمایه گذار اخبار اقتصادی و بازرگانی

گت بلاگز اخبار اجتماعی «کار گروهی بلد نیستم!» , آیا کمپین‌ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی‌شوند

علی‌اصغر سعیدی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران: موفقیت کمپین‌ها در گرو فعالیت انجمنی است.

«کار گروهی بلد نیستم!» , آیا کمپین‌ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی‌شوند

آیا کمپین ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی شوند؛ «کار گروهی بلد نیستم!»

عبارات مهم : انجمن

علی اصغر سعیدی استاد جامعه شناسی دانشگاه تهران: موفقیت کمپین ها در گرو فعالیت انجمنی است.

به گزارش خبرآنلاین؛مروری بر دلایل و زمینه های شکل گیری کمپین های اجتماعی به خصوص در یک دهه اخیر نشان میدهد، اثربخشی کارزارهای اجتماعی در کشور عزیزمان ایران با چالش های جدی روبروست.

از هشتگ “من نمی خرم” که یک کمپین اقتصادی و معیشتی بود تا کمپین هایی با اهداف اجتماعی و حمایتی چون “دفاع از حق تحصیل رایگان جهت همه کودکان” ، همه حکایت از این این واقعیت دارد که نوع نگرش به پرسشها اجتماعی نزد افکار عمومی و مردم با تغییراتی همراه بوده است.

«کار گروهی بلد نیستم!» , آیا کمپین‌ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی‌شوند

نگرشی که گرچه خاستگاه و ریشه آن به وجود نارضایتی های متفاوت اجتماعی برمی گردد و معمولا هم سروصدا می کند، ولی به جز در مواردی که موفقیت آمیز بوده اند، عموما از یک روند برنامه ریزی شده، مداوم و نتیجه گرا پیروی نمی کنند و اکثرا محکوم به شکست می شوند.


در بسیاری موارد این کمپین ها حتی دارای تحلیل ها و گزینش های درستی نیست، در بروزترین مورد در اینستاگرام، تلگرام، شبکۀ اجتماعی فیس بوک و … گروهی از بازدیدکنندگان کمپینی جهت جمع آوری آب معدنی در خرمشهر ایجاد شد که منتقدان زیادی دارد. منتقدان می گویند تامین آب مصرفی در استان های جنوبی وظیفه مسئولان است و اگر قرار است کمکی اصولی و هدفمند در این حوزه شود باید مردم را نسب به مدیریت مصرف و صرفه جویی دعوت کرد.


علی‌اصغر سعیدی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران: موفقیت کمپین‌ها در گرو فعالیت انجمنی است.

این کمپین ها در وقت های بحرانی نیز زیاد خود را نشان می دهند. جهت مثال در زلزله کرمانشاه بسیاری از صورت ها و سلبریتی ها کمپین هایی جهت کمک به مردم زلزله زده راه انداختند ولی به واسطه فعالیت های موازی و دور بودن از نگاه تخصصی به مدیریت بحران و نیازهای مهم زلزله زده ها عملا تاثیر مناسبی نداشت.

مروری بر دلایل و زمینه های شکل گیری کمپین های اجتماعی به خصوص در یک دهه اخیر نشان میدهد، اثربخشی کارزارهای اجتماعی در کشور عزیزمان ایران با چالش های جدی روبروست. دکتر علی اصغر سعیدی جامعه شناس و عضو هیات علمی برنامه ریزی اجتماعی دانشگاه پایتخت کشور عزیزمان ایران در سالهای گذشته، پژوهش هایی در ارتباط با فرآیند همکاری های مردمی در تشکیل انجمن های مدنی انجام داده است که تا حدودی زیادی می تواند کمیت و کیفیت اثربخشی فعالیت های جمعی در کشور عزیزمان ایران را نشان دهد.

به گزارش خبر آنلاین به نقل از سعیدی، از چالش های کمپین سازی و ایجاد کارزارهای اجتماعی در کشور عزیزمان ایران می گوید. به باور او ایجاد یک کارزار اجتماعی موفق تا حدود زیادی به قدرت گفتمان سازی برگزارکنندگان کمپین ها ، چگونگی جلب همکاری های مردمی و ترغیب مخاطبان به ارجح بودن خواست جمعی بر منافع فردی وابسته هست. این جامعه شناس اعتقاد است دغدغه های اساسی مردم مانند بهداشت، آموزش، شغل، معیشت و مواردی از این دست همچنان به عنوان مساله مهم روشنفکران ما مطرح نیست و آنها ناگفته بر این باورند که راه توسعه اجتماعی همچنان از توسعه سیاسی می گذرد.

«کار گروهی بلد نیستم!» , آیا کمپین‌ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی‌شوند

نهادهای مدنی ، اعتبار کمپین ها

کمپین هایی که در ابتدای دهه هشتاد در کشور عزیزمان ایران و به خصوص در حوزه حقوق زنان شکل گرفت، گرچه با محدودیت هایی جهت ادامه فعالیت مواجه شد ولی تا حدودی روند یک کمپین سازی موفق جهت تحقق یک خواست جمعی را نشان داد. با این همه یکی از سوالات اساسی که در سالهای اخیر در مورد کمپین های اجتماعی مطرح هست، بررسی روند موفقیت این کمپین هاست.

علی‌اصغر سعیدی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه تهران: موفقیت کمپین‌ها در گرو فعالیت انجمنی است.

آیا همین که گروهی از مردم در حوزه عمومی و یا در اینترنت گرد هم جمع شوند و از یک خواست یکسان دفاع کنند کافی هست، یا جهت موفقیت یک کارزار اجتماعی ملزومات دیگری نیز مورد نیاز است؟ علی اصغر سعیدی جامعه شناس بر این باور است که در تعیین مختصات اثرگذاری کمپین ها بر افکار عمومی در کشور عزیزمان ایران گرچه باید نوع کمپین مشخص شود ولی به طور کلی، چند شاخصه یکسان زمینه های موفقیت و یا عدم موفقیت کمپین ها را مشخص می کند.

این جامعه شناس در پاسخ به این پرسش می گوید: چند کمپینی که در سالهای اخیر در کشور عزیزمان ایران در خصوص گرانی و عدم خرید بعضی کالاها شکل گرفت به نظر من شرایط و زمینه های موفقیت را نداشتند. نخستین شرط موفقیت یک کارزار یا کمپین اجتماعی وجود انجمن های مدنی هست. وسعت فعالیت این انجمن ها در حوزه عمومی باید آنقدر گسترده باشد که بتواند آن کمپین را جلو ببرد. به طور مثال اگر از کمپین هایی که در ابتدای دهه هشتاد در حوزه زنان شکل گرفت صحبت می کنید، باید بگویم که زمینه های شکل گیری اینگونه کمپین ها در آن سال ها فراهم بود.

«کار گروهی بلد نیستم!» , آیا کمپین‌ها در کشور عزیزمان ایران موفق نمی‌شوند

گرچه هنوز انجمن های مدنی به آن صورت شکل نگرفته بودند ولی حداقل از انجمن های مصرفی تعدادشان زیاد بود و زنان به یک آگاهی به لحاظ اجتماعی و حقوقی رسیده بودند. مقارن با ایجاد همین کمپین ها و در سال 83 تحقیقی روی نهادهای مدنی انجام دادم که فراوانی زیاد تعداد انجمن های زنان را نسبت به سایر انجمن های مدنی نشان می داد. درست است که شاید ماهیت جنسیتی نداشتند ولی اغلب فعالین این انجمن ها، زنان بودند . بنابراین وجود این زمینه ها در ایجاد آن کارزارها موثر بود ولی به هر حال مخالفت هایی باعث شد جلوی این کمپین ها به نحوی گرفته شود.

چرا کمپین ها دچار چالش اثرگذاری می شوند؟

سعیدی وجود جامعه مصرفی را دومین چالش اثربخشی کمپین ها در کشور عزیزمان ایران می داند. این جامعه شناس می گوید: دومین مساله در مورد کمپین هایی که در سال های اخیر تشکیل شده است و باعث عدم موفقیت آنها شده، وجود یک جامعه مصرفی هست. این جامعه مصرفی در دنیای جدید، هویت اجتماعی انسانها و دنیا بینی آنها را شکل می دهد.

در حال حاضر در جامعه ای هستیم که به غیر از مقولات هویت بخش مثل جنسیت، طبقه اجتماعی، سرمایه فرهنگی که به افراد هویت می دهد، مساله دیگری که باعث هویت بخشی به افراد می شود، نوع مصرف هست. حالا این مصرف می تواند مصرف فرهنگی یا اقتصادی یا هرچیز دیگری باشد. ممکن است این موارد جز نیازهای اساسی نباشد ولی فرد مصرف می کند تا به این وسیله هویت کسب کند. مثل خریدن ماشین که تبدیل به مقوله ای شده است که به افراد تشخص اجتماعی می دهد.

سعیدی بر این باور است که در یک جامعه مصرفی بدون وجود انجمن های مدنی که اعتبار ایجاد کارزارهای اجتماعی و قدرت گیری آنها هستند، نمی توان به موفقیت این کارزارها امید بست. « ممکن است مقصود کمپین کنندگان عدم خرید یک کالای خاص باشد در این صورت باید حتما انجمنی در این خصوص شکل گرفته باشد تا منافع جمعی را به افراد یادآور شود یا به عبارت دیگر بلد باشیم به صورت گروهی فعالیت کنیم»

بحران گروههای مرجع در ساخت کمپین های اجتماعی

مساله دیگری که این استاد دانشگاه، به آن اشاره می کند به بحران کمبود گروههای مرجع جهت موفقیت کمپین های اجتماعی برمی گردد. سعیدی می گوید: ما در دوره ای هستیم که تقریبا می توان گفت با بحران گروههای مرجع مواجه ایم.

در چنین شرایطی یک نفر اعم از سلبریتی ها یا روشنفکران مطرح به آسانی نمی توانند یک جریان را رهبری یا هدایت کنند. چراکه گروههای مرجع متنوع شده است اند و این مساله دسترسی به یک مرجع یکسان را جهت همه گروههای اجتماعی با بحران مواجه کرده هست. ممکن است به عنوان نمونه آقای خاتمی جهت یک کنش انتخاباتی یک فرد مرجع باشد ولی لزوما به این معنی نیست که ایشان جهت سایر کنش های اجتماعی اعم از اقتصادی، فرهنگی و مصرفی هم بتواند قابل ارجاع باشد.

جایگزین مناسب جهت مردم گزینش کنید

کنش گزینش عقلانی مورد دیگری است که سعیدی به عنوان پیش شرط اثربخشی یک کمپین اجتماعی به وجود آن تاکید می کند. این جامعه شناس می گوید: به طور مثال در مورد عنوان «دلار» شما می توانید با ایجاد کمپین طوری واکنش‌ها فرد را عوض کنید که او احساس کند، منفعت جمعی او از نخریدن ارز از منفعت فردی او ارجح تر هست، یا منفعت جمعی اش به منفعت فردی اش منتهی می شود. به این می گویند کنش گزینش عقلانی که فرد را متقاعد می کند، منفعت جمعی را بر منفع فردی اش ترجیح دهد.

سعیدی اعتقاد است تسلط روح جمعی بر کنش های اجتماعی تا حدود زیادی در موفقیت کارزارهای اجتماعی نقش مستقیم دارد. او در این باره مثالی می زند: در دوره جنگ معمولا اینگونه است که مردم به این نتیجه می رسند که اگر از مهین ارزش دفاع کنند به نفعشان است.اما این اتفاق در مورد دلار نمی افتد که کسی فکر کند که اگر نخرد به نفعش خواهد بود بعد ببیند که مرتب اوج میرود. مگر اینکه دولت اقداماتی در این زمینه انجام دهد. یعنی می خواهم بگویم باید گزینش های راهگشای دیگری جهت ترغیب فرد به همراهی با کمپین وجود داشته باشد.

او ادامه می دهد: در بحث گزینش عقلانی جامعه شناسی به نام “کلمن” نقطه نظر جالبی دارد. او می گوید: « امکان ندارد که فردی کنترل خودش را بر منابعش از دست دهد بدون آنکه چیز دیگری به دست بیاورد.» به عنوان نمونه گروهی را داشتیم که از گرفتن یارانه انصراف دادند ولی چون در این روند فرد چیزی را به دست نمی آورد و دولت هم هیچ بسته ای را به عنوان جانشین معرفی نکرده بود این باعث شد که تعداد زیاد جهت گرفتن یارانه درخواست بدهند و عضویت کنند.

به باور این جامعه شناس کمپین های اجتماعی نیز مانند کمپین های اقتصادی و معیشتی در پیش شرط های شکل گیری و اثربخشی یکسان هستند. سعیدی می گوید: وجود نهادهای مدنی، گروههای مرجع و گزینش عقلانی قطعا در کمپین های اجتماعی هم موثر هست. در موفقیت کمپین های اجتماعی هم باید خیر جمعی حاکم باشد.

مثلا می بینیم که کمپین کمک به زلزله زده ها موفق می شود و دلیلش هم این است که در مواردی مثل زلزله و حوادث طبیعی و حتی جنگ منفعت جمعی مطرح می شود. به خصوص در حوزه های جغرافیایی مثل ایران، هنگامی که احساس منفعت جمعی بر منفعت فردی قالب شود حرکت جمعی هم موثر میافتد.

کم کاری روشنفکران ایرانی در گفتمان سازی

سعیدی در خصوص اینکه چه باید کرد تا یک کمپین اجتماعی که به عنوان نمونه از حق آموزش جهت همه کودکان دفاع می کند ، به نتیجه مطلوب برسد می گوید: اولا باید یک کار مستمر و پایدار باشد. دومین مساله گفتمان سازی جهت کمپین هست. باید توجه کنیم مساله ای که جهت آن کمپین تشکیل داده ایم به نوعی گفتمان جامعه با گفتمان روشنفکری هست. مثل نبود یک آمبولانس در مواقع مهم یا خطای پزشکی یا پرسشها آموزشی که این روزها می شنویم در مدارس اتفاق می افتد، این موارد اگر در کشورهای غربی اتفاق بیافتد تصویر العمل خیلی سریع و شدیدی از سوی گروههای روشنفکری نشان داده می شود به نحوی که گفتمان رسمی تحت نفوذ گفتمان روشنفکری قرار می گیرد.

او این توصیه را که روشنفکران ایرانی در سالهای اخیر در خصوص بسط و ترویج گفتمان های اجتماعی کم کاری کرده اند تایید می کند و می گوید: علت این مساله این است که پرسشها اجتماعی از جمله بهداشت، آموزش، تامین اجتماعی، شغل و مسکن و غیره که نیازهای مردم هستند در جامعه ما هنوز به عنوان مساله مهم روشنفکران جهت توسعه جامعه در نظر گرفته نشده است.

روشنفکران ما ناگفته چنین می اندیشند که گویی راه توسعه جامعه از توسعه سیاسی می گذرد. در حالیکه یک اتفاقی مثل مهاجرت در کشورهای توسعه یافته، تبدیل به مساله اجتماعی می شود. «برگزیت» در انگلستان آینده یک جامعه را عوض کردن داده است ولی شما نگاه کنید که در کشور ما که شاید زیاد از غربی ها مهاجر می گیرد هیچ حساسیتی روی پرسشها مهاجران در سطح روشنفکری وجود ندارد.

کمپین ها در صورت استمرار موفق هستند

سعیدی سمت و سوی کمپین های اجتماعی را در سالهای اخیر در صورتی مثبت ارزیابی می کند که به ایجاد و تشکیل نهادهای مدنی و استمرار حرکت های جمعی منجر شود. او به کمپینی که چندی پیش به وسیله یکی از فوتبالیست های مطرح ایرانی در اعتراض به گرانی کالاها تشکیل شد، اشاره می کند و می گوید: « من فکر می کنم شاید این کمپین ها بتوانند پایه ها و زمینه های شکل گیری نهادهای مدنی باشند. چون به هر صورت در این کمپین ها افراد یکدیگر را می بینند و این مساله ممکن است باعث شود که ارتباطاتی شکل بگیرد.

به هر صورت وجود این کمپین ها بافایده است ولی اینکه اثربخش هستند یا نه بستگی به وجود پیش شرط هایی دارد که برشمردم. به عنوان نمونه اگر آقای علی کریمی به عنوان یک فوتبالیست که به یک باره اقدام به راه اندازی یک کمپین کرده، بتواند به فکر تشکیل یک نهاد مدنی باشد، این حرکت امکان اثربخشی بیشتری خواهد داشت و این کمپین هم از این نظر موفق می شود که به هر حال به یک نظم انجمنی رسیده هست.

واژه های کلیدی: انجمن | ایران | ایرانی | موفقیت | اخبار اجتماعی

دانلود


دانلود فایل ها

نویسنده : topsblog